جايزه جهاني نوبل و شرح حال باني آن آلفرد نوبل
آلفرد برنهاد نوبل در سال 1843 در سكوئه سوئد متولد گرديد.
آلفرد نوبل تا 16 سالگي بطور خصوصي تحصيل كرد و قبل از رسيدن به سن بيست سالگي يك شيميدان با تجربه و يك زباندان قابل شده بود و با زبانهاي آلماني، فرانسوي، روسي و سوئدي آشنائي داشت.
آلفرد نوبل مسافرتهاي زيادي نمود و بيشتر توجه خود را صرف تحقيقات درباره مواد منفجره نيتروگليسرين كرد. نوبل كشف نمود كه استفاده از اين مواد اگر با يك ماده غير فعال و جذب كننده مانند گيسلگوهر همراه باشد آسانتر و بي خطرتر است. وي اختراع خود را در سال 1867 تحت نام ديناميت به ثبت رسانيد.
سپس نيتروگليسيرين را با يك ماده منفجره فعال ديگر يعني باروت مخلوط نمود و ماده ژله مانند شفافي بدست آورد، كه قدرت انفجار آن از ديناميت هم بيشتر بود. ژلاتين منفجره يعني اختراع دوم وي در سال 1875 به ثبت رسيد. بعد نوبل موفق به اختراع باليستيت شد كه اولين باروت بيدود نيتروگليسرين بود و بعدها براي ساختن كورديت يعني باروت بيدود بهكار رفت.
با ساختن ديناميت و ساختن مواد منفجره و با استخراج معادن نفت باكو نوبل به كمك يارانش موفق بجمعآوري ثروت هنگفتي كرديد. اختراعات نوبل سبب شد كه در رشته معادن و جادهسازي و حفر تونل تحولي بهوجودآمد.
نوبل در سال 1896 درگذشت. در تاريخ 27 نوامبر 1895 يعني يكسال قبل از مرگش نوبل وصيتنامه معروف خود را امضاء كرد. اين وصيتنامه ميبايستي نقشههاي وي را مربوط به پاداش زحماتش يعني همان افكاريكه بيشتر زندگي او را بخود مشغولكرده بود عملي سازد.
او در وصيتنامه خود ذكر كرده بود كه بيش از 31 ميليون كرون سوئد كه ثروت وي را تشكيل ميداد بايستي بهصورت وجه نقد درآيد و بعنوان سرمايه بكاربرود و درآمد حاصله از آن هرساله بصورت جوايزي ميان آنهائي كه در سال قبل منشاء بزرگترين فايده براي بشر بودهاند تقسيم گردد. رشتههائيكه نوبل مايل بود باعث پيشرفت آنها شود عبارت بودند از: فيزيك، شيمي، فيزيولوژي يا طب، ادبيات و صلح. در خاتمه وصيتنامه خاطرنشان شدهبود كه اين جوايز به شايستهترين افراد چه اهل اسكانديناو و چه اهل سايركشورها دادهشود و امر توضيع جوائز را به سه مؤسسه سوئدي و يك كميته مخصوص كه توسط پارلمان نروژ تعيين ميشود واگذار نمود.
انجام اين كار بهعهده نمايندگان ايالات پادشاهي سوئد و نروژ كه در آن زمان كه كشور واحدي محسوب ميشدند محول گرديد.
جايزه نوبل چگونه توزيع ميگردد:
هيئتهائي كه تحت اساسنامه بنياد نوبل فعاليت ميكنند عبارتند از: چهار هيئت مخصوص اعطاء جايزه يعني آكادمي علوم سلطنتي ( براي شيمي و فيزيك ) مؤسسه طبي سلطنتي كاروئين ( براي طب ) آكادمي سلطنتي سوئد ( براي ادبيات ) و كميته نروژي نوبل وابسته به پارلمان نروژ ( براي جايزه صلح ).
ضمناً پنج كميته نوبل هم وجود دارد كه هريك براي توزيع يكي از جوايز مطالعه ميكنند ( از جمله كميته نروژي براي جايزه صلح ). بهعلاوه چهار انستيتو يا مؤسسه نوبل هم وجود دارد كه هريك براي يكي از چهار جايزه فوقالذكر فعاليت ميكنند.
كميتههاي پنجگانه نوبل هريك سه تا پنج عضو دارند كه توسط هيئت مربوط تعيين ميشوند. هيچكس نميتواند شخصاً خود را نامزد دريافت جايزه نوبل كند. كسانيكه ميتوانند معرف نامزدهاي جوائز نوبل باشند از بزرگان سابق جوائز نوبل ( در رشته مخصوص خود ) - اعضاء هيئت اعطاء جوايز و اعضاء كميتههاي نوبل ( در رشته مخصوص خود ) پرفسورهاي برجسته دانشگاه و آنهائي كه توسط اعطاء كنندگان جوايز انتخاب ميشوند. رئيس بنگاه نشريانيكه اثر كانديدا را چاپ نموده ( در مورد ادبيات ) اعضاء پارهاي از سازمانهاي پارلمان يا حقوقي بينالمللي ( براي جايزه صلح ) اعضاء پارلمانها و كابينهها ( براي صلح ).
